WITAMINA C I W KOSMETYKACH I FORMY WITAMINY C I JAKA FORMA WITAMINY C JEST DLA CIEBIE ODPOWIEDNIA ?

13:01 Ola Herman 1 Komentarzy

Witaminy są jednym z pierwszych tematów, z jakimi spotyka się w trakcie swojej edukacji student kosmetologii. Są one niemal do znudzenia przerabiane na wielu przedmiotach. Ile tak naprawdę zostaje nam z tej wiedzy i na ile przydaje się ona w późniejszej praktyce? W sieci istnieje wiele opracowań dotyczących witamin, ich budowy, źródeł pozyskiwania, objawów niedoboru. Są również informacje na temat działania tych związków, ale ciężko jest trafić na porządne zestawienie obejmujące wpływ konkretnych witamin na skórę, wykorzystanie w produkcji kosmetyków, zarówno, jako substancja czynna jak i pomocnicza.

Nieodzownym elementem każdej diety jest dostarczanie organizmowi niezbędnych witamin i soli mineralnych. Wśród witamin na uwagę zasługuje witamina C. Przyjmuje się ją  w stanach obniżonej odporności,  także przeziębienia, głównie w postaci owoców i tabletek.  Jednak rzadko kiedy przywiązuje się wagę do tego jak witamina C działa na skórę.

Wielokierunkowe działanie kwasu askorbinowego spowodowało, że witamina C stała się jednym z najbardziej popularnych i szeroko stosowanych leków. Witamina C jest głównym rozpuszczalnym w wodzie antyoksydantem przyjmowanym w diecie, który skutecznie „wymiata” wolne rodniki.

Witamina C stymuluje lepsze ukrwienie skóry, a także przenikanie innych substancji odżywczych ze skóry do krwi. W czystej postaci stosuje się ją jako antyutleniacz lub stabilizator pH w kremach. Jednak w takiej postaci nie ma zbyt dużego znaczenia biologicznego, ponieważ jest rozpuszczalna w wodzie i nierozpuszczalna w tłuszczach, stąd też ma bardzo małą zdolność przenikania przez warstwę rogową naskórka. Aby poprawić przenikanie wit. C należałoby zwiększyć jej stężenie, co jednak znacznie wpłynęło by na zmniejszenie stabilności. Dlatego też witaminę C poddaje się kapsułkowaniu w liposomach, bądź też stosuje się jej pochodne.
Witamina C jest podstawowym składnikiem odżywczym niezbędnym do utrzymania prawidłowej struktury i funkcjonowania skóry. Stymuluje syntezę ceramidów, odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego nawilżenia skóry i chroni ją przed nadmiernym wysuszeniem. Odpowiedni skład ceramidów w skórze zapewnia jej jędrność i spowalnia procesy starzenia skóry. Kliniczne efekty działania witaminy C na skórę powodują zwiększenie właściwości naprawczych skóry, opóźnienie procesów starzenia a tym samym wygładzenie wzmożonego poletkowania skóry, redukcję zmarszczek, poprawę elastyczności i kolorytu skóry, rozjaśnienie przebarwień.

Witaminę C dodaje się do kremów, aby wpływała na syntezę kolagenu i spowalniała procesy utleniania. Dodatkowym efektem działania tego kwasu jest rozjaśnienie i poprawa kolorytu skóry, ponieważ hamuje on proces wytwarzania melaniny, działając depigmentacyjnie. Witamina C zawarta w preparatach miejscowych łatwo ulega utlenieniu w kontakcie z powietrzem oraz degradacji pod wpływem światła i ciepła, a jej wchłanianie przez skórę i absorpcja zależą od stężenia kwasu askorbinowego oraz pH podłoża.

Kwas askorbinowy korzystnie wpływa na produkcję kolagenu, służy jako trwałe wiązanie enzymów odpowiadających za stabilizację i krzyżowanie włókien kolagenu.  Witamina C nie jest ani toksyczna ani immunogeniczna (nie jest traktowana przez ustrój jako „wróg” którego należy zwalczyć), nie jest zatem ani szkodliwa ani nie uczula (wręcz przeciwnie, ma potężne działanie antyhistaminowe!)
Kwas askorbinowy to witamina C w czystej postaci. Jej bezcenne zalety i wpływ na skórę przedstawiłam wyżej, w tym miejscu przyjrzę się więc jej wadom i ograniczeniom.

Kwas askorbinowy ma właściwości hydrofilowe – jest rozpuszczalny w wodzie i nierozpuszczalny w tłuszczach, przez co ma bardzo małą zdolność przenikania przez warstwę rogową naskórka i nie przedostaje się w głębsze warstwy skóry. Jest to poważny mankament, gdyż kwas askorbinowy działa tylko na żywe komórki, zatem powinien być dostarczany do skóry właściwej. Można poprawić jego przenikanie poprzez zwiększenie stężenia, ale to z kolei zmniejsza stabilność. Można również wykorzystać osiągnięcia nanotechnologii i umieścić mikronizowaną witaminę C w kapsułkach (liposomach lub nanosomach) – zwiększa to jej zdolność wnikania wgłąb skóry.
Poważnym problemem jest także niestabilność kwasu askorbinowego, związana z jego hydrofilowym charakterem. Powoduje to problemy z wykorzystaniem witaminy C w czystej postaci w kosmetykach. Po rozpuszczeniu w wodzie staje się ona wrażliwa na czynniki zewnętrzne, takie jak temperatura, światło, tlen, nieodpowiednie (zbyt wysokie) pH, pod wpływem których ulega rozkładowi i traci cenne właściwości. Aby zapobiec utracie właściwości i zapewnić stabilność oraz efektywność czystej witaminy C, spełnione powinny być następujące warunki:

kosmetyk powinien mieć formułę bez wody lub z bardzo małą jej ilością
kosmetyk powinien zawierać w składzie alkohole lub glikole
kosmetyk powinien zawierać odpowiednio wysokie stężenie kwasu askorbinowego (powyżej 10% do 20%)
kosmetyk powinien mieć niskie kwasowe pH, niższe niż 3,5
kosmetyk powinien być przechowywany w niskiej temperaturze – w lodówce
kosmetyk powinie być przechowywany bez dostępu do światła i tlenu – optymalnie w szczelnie zamykanych, ciemnych  tubach
kosmetyk powinien zawierać w składzie antyoksydanty stabilizujące kwas askorbinowy, takich jak kwas ferulowy, taniny, bioflawonoidy cytrusowe, zielona herbata, polifenole

Kwas askorbinowy, ze względu na opisane wyżej problemy, bywa często zastępowany przez pochodne, które charakteryzują się lepszym przenikaniem wgłąb skóry oraz wyższą stabilnością i mniejszym potencjałem drażniącym. Są to najczęściej estry kwasu askorbinowego (palmitynian, stearynian, fosforan), wykazujące właściwości hydrofobowe – czyli są rozpuszczalne w tłuszczach. Szczególnie dobrze w preparatach kosmetycznych spisują się estry palmitynianowe, które przenikając między lipidami spoiwa międzykomórkowego, docierają głębiej niż kwas askorbinowy i nie ulegają rozkładowi pod wpływem światła i tlenu. Są odpowiednie dla osób o cerze delikatnej, u których kwas askorbinowy powoduje podrażnienia.

Duży potencjał posiadają też dwie rozpuszczalne w wodzie pochodne witaminy C – sól magnezowa i sól sodowa fosforanu askorbylu.

Pochodne kwasu askorbinowego w stężeniu 10% mogą hamować produkcje melaniny, ponadto chronią przed poparzeniem wskutek UVB, są skutecznymi i stabilnymi antyoksydantami oraz wykazują właściwości przeciwzapalne. Dlatego są chętnie stosowane w kosmetykach wybielających i łagodzących skutki poparzenia słonecznego.

Tetraizopalmitynian askorbylu (Tetrahexyldecyl ascorbate)

To stabilna pochodna witaminy C w postaci płynnego olejku, bezbarwnego i bezzapachowego, rozpuszczalnego w tłuszczach. Jej odkrycie było przełomowe w zastosowaniu witaminy C w kosmetyce i obecnie jest to najskuteczniejsza i najdroższa z dostępnych na rynku forma witaminy C.

Tetraizopalmitynian askorbylu charakteryzuje się bardzo dobrym powinowactwem do warstwy lipidowej skóry, a efekty jego stosowania są widoczne już przy niewielkich stężeniach 1% – 3%. Charakteryzuje się niezwykłą, jak na pochodną witaminy C, trwałością i stabilnością struktury, wynoszącą ponad rok. Ze względu na postać płynnego oleju, łatwo wprowadzić ją do formuły kosmetyku i nie wymaga niskiego pH. Nie powoduje podrażnień, łuszczenia skóry.

Przy niskich stężeniach wykazuje podobną skuteczność jak kwas askorbinowy w wyższym stężeniu:

działa przeciwrodnikowo (wolniej niż kwas askorbinowy, ale przez dłuższy czas)
chroni lipidy skóry przed stresem oksydacyjnym
wspomaga ochronę anty-UV oraz hamuje spowodowany promieniowaniem UV spadek odporności skóry i uszkodzenie DNA
stymuluje syntezę kolagenu (wg niektórych źródeł efektywniej niż kwas askorbinowy)
hamuje aktywność enzymów z klasy metaloproteinaz, m.in. kolagenazy niszczącej kolagen i elastynę, przez co powstrzymuje ich degradację
rozjaśnia skórę – hamuje produkcje melaniny
zwiększa gęstość skóry, jej elastyczność, spłyca drobne zmarszczki powierzchniowe
działa przeciwzapalnie, łagodząco, wspomaga gojenie
poprawia nawilżenie skóry
wygładza naskórek
wzmacnia naczynka krwionośne
wspomaga walkę z trądzikiem

Palmitynian askorbylu (Ascorbyl palmitate)

Niekwasowa, trwała postać witaminy C, będąca estrem kwasu palmitynowego i askorbinowego, które w połączeniu dają rozpuszczalną w tłuszczach formę witaminy C, stabilną w neutralnym pH.

Na polskich stronach znalazłam same pozytywne informacje o tej formie witaminy C. Strony anglojęzyczne są chyba bardziej zrównoważone w swojej ocenie – nie deprecjonują wartości palmitynianu askorbylu, ale często podkreślają jego niższą efektywność od lewoskrętnej witaminy C. Znalazłam też wątpliwości związane ze skutecznością tej formy witaminy C w syntezie kolagenu, ze względu na niskie stosowane stężenie w zakresie 1% – 2%.

Sól magnezowa fosforanu askorbylu (Magnesium ascorbyl phosphate)

MAP to rozpuszczalna w wodzie pochodna kwasu askorbinowego. Jest zdecydowanie łagodniejsza dla skóry i wykazuje efektywność przy niższych stężeniach niż kwas askorbinowy. Stabilna przy neutralnych wartościach pH.

MAP utrzymuje trwałość w granicach 60-75% po roku przechowywania bez dostępu światła i istnieją dowody na to, że rzeczywiście pokonuje barierę naskórka i dociera wgłąb skóry, gdzie w wyniku działania enzymu fosfatazy jest efektywnie poddawany hydrolizie do kwasu askorbinowego. Stymuluje syntezę kolagenu, wspomaga gojenie, rozjaśnia przebarwienia i chroni przed nowotworami skóry wywoływanymi przez promieniowanie UVB.

Sól sodowa fosforanu askorbylu (Sodium ascorbyl phospate)

SAP ma podobne działanie jak sól magnezowa fosforanu askorbylu. Dodatkowo jednak, posiada silne właściwości antybakteryjne, pozwalające w niskich stężeniach wykazywać skuteczne działanie przeciwtrądzikowe.

Witamina C w kosmetykach – zastosowanie

Podstawowy cel, w jakim witamina C jest wykorzystywana w kosmetykach to działanie anti-aging, a także tłumienie promieniowania UV i regeneracja witaminy E. Ale nie tylko – kosmetyki zawierające witaminę C mają szerokie spektrum zastosowań i mogą być używane w każdym wieku, choć niestety nie przez każdego. Są doskonałe dla:

cer dojrzałych, zmęczonych, pozbawionych sprężystości i jędrności
osób młodszych działających prewencyjnie, chcących zapobiegać zmarszczkom i ogólnie przedwczesnemu starzeniu skóry
osób walczących z przebarwieniami, piegami, dążących do poprawy i wyrównania kolorytu skóry
cer naczynkowych
osób z trądzikiem różowatym jako składnik przeciwzapalny, poprawiający gojenie oraz substancja rozjaśniająca przebarwienia
cer suchych
osób pragnących wzmocnić ochronę anty UV
Należy pamiętać, że u osób o cerze wrażliwej i bardzo wrażliwej, cienkiej i delikatnej, czysta witamina C może wywoływać podrażnienia uniemożliwiające jej stosowanie. Wówczas z pomocą mogą przyjść pochodne witaminy C, zarówno lipofilne, jak i rozpuszczalne w wodzie MAP i SAP.
Witamina C znajduje się w produktach pochodzenia roślinnego, przede wszystkim w warzywach i owocach. W świadomości społecznej utarło się, że cytryna jest bogatym źródłem witaminy C, co nie jest zgodne z prawdą, zwłaszcza że trudno jest wypić znaczącą ilość 100 % soku z cytryny. Natomiast, co ważne dostępne są o wiele lepsze źródła tej cennej witaminy i najważniejszego przeciwutleniacza. Wiele łatwo dostępnych produktów ma znacznie większą zawartość witaminy C niż cytryna – np. 100 gram czarnych porzeczek to ok. 180 mg witaminy C, w 100 g truskawek jest jej ok. 66 mg, a w 100 g cytryny znajdziemy jej zaledwie 50 mg. Najwięcej witaminy C dostarcza natka pietruszki, czerwona papryka, warzywa kapustne w szczególności kiszone, owoce jagodowe i cytrusowe np. pomarańcze i grejpfruty, a także sok pomarańczowy i grejpfrutowy.

Dajcie znać, jak Wy stosujecie witaminę C i jak się u Was sprawdza. 😍

Ola

Zobacz również:

1 komentarz:

  1. Nigdy nie stosowałam witaminy C "solo" w dużych stężeniach na skórę, jedynie była dodatkiem w kremach do twarzy ;)

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za każdy oddany komentarz.

Thank You.